Syrien-Konflikt Aramäer in Ganderkesee besorgt über Bürgerkrieg – Gespräch mit Pastor Suleyman Celik

„Wir wollen einfach nur Frieden haben“

 Im Haus der syrisch-orthodoxen Gemeinde Ganderkesee betet Pastor Suleyman Celik BILD: Christin Horrmann  

Wer an der Regierung sei, spielt für den 63-Jähriegn keine große Rolle. Wichtig sei nur das Überleben des syrischen Volkes.

von Christin H0rrmann

Ganderkesee - „Wir machen uns Sorgen um die Christen in Syrien.“ Wenn Pastor Suleyman Celik von der syrisch-orthodoxen Gemeinde Ganderkesee in den Nahen Osten blickt, kann er das aktuelle Geschehen in Syrien kaum fassen. Der ursprünglich aus Mardin im Osten der Türkei stammende 63-Jährige war zwar selbst noch nie in Syrien. Doch er kann nicht verstehen, warum in diesem Land derzeit der Bürgerkrieg ausgebrochen ist.

„Wir Aramäer sind harmlose Menschen. Wir wollen niemanden etwas zu Leide tun“, sagt der Pastor händeringend. Ernst schaut er über die Ränder seiner Brillengläser. Viele seiner Gemeindemitglieder sind Aramäer, eine Sonderform des Christentums, das auch in Syrien als Minderheit vertreten ist.

Etwa drei oder vier Familien seiner Gemeinde stammen aus Syrien. Diese seien sehr besorgt um die aktuelle Entwicklung in ihrem Heimatland. Teilweise lebten Angehörige in Syrien. Sie und die anderen Christen sowie andersgläubige Menschen vor Ort schließt der Pastor jeden Sonntag ins Gebet mit ein. „Wir rufen auch dazu auf, die Leute in Syrien mit in das Gebet einzubeziehen“, sagt Celik. Die Gesundheit und das Überleben der Syrer sind ihm dabei am wichtigsten.

Dem Pastor geht es nicht darum, wer im Land regiert. Ob der jetzige Präsident Baschar al-Assad oder ein anderer Machthaber – „wir wollen einfach nur den Frieden: dort und auch in den anderen arabischen Ländern wie Ägypten oder Irak.“

Seit über 30 Jahren ist Celik Pastor. Er ist sich sicher, dass alle Aramäer nur den Frieden wollen; auch in Syrien. „Wir haben mit Politik vor Ort nie viel zu tun.“ Dennoch verfolgt er im Fernsehen, welche Auswirkungen die Kämpfe der Regierung um Baschar al-Assad und die Rebellen haben. Dabei schaut er sich auf deutschen Fernsehsendern das Kriegsgeschehen an. „Ich bin mir nicht sicher, ob bei den arabischen Nachrichtensendern immer die Wahrheit gesagt wird. Die einen sind für die Regierung, die anderen nicht“, sagt Suleyman Celik. Und jede Anhängerschaft bilde so ihre eigene Wahrheit, glaubt der 63-Jährige.

Er wird nicht müde zu betonen, dass ihm nur der Frieden wichtig sei. Und dabei hat er auch eine besondere Bitte an das Land in dem er schon seit etwa 24 Jahren lebt: „So lange in Syrien Krieg herrscht, soll Deutschland Flüchtlinge aufnehmen!“

nwzonline.de

Der Syrisch-Orthodoxe Verein Amriswil feiert sein 20-Jahr-Jubiläum.

Tagblatt Online, 29. August 2012 16:50:14

Verein ist eine Ersatzheimat

Der Syrisch-Orthodoxe Verein Amriswil feiert sein 20-Jahr-Jubiläum. Seit der Gründung hat sich bei den Aramäern nicht viel geändert. Sie bleiben auch in Amriswil ein familiäres Volk.

GIOIA ZOGG

AMRISWIL. «Die meisten aramäischen Familien, die heute in Amriswil leben, sind seit etwa 30 Jahren hier», sagt Silvia Mete-Eyyi. Sie ist Aramäerin und in Amriswil aufgewachsen. Auch ihre Eltern kamen vor 35 Jahren aus der Türkei in die Schweiz, zuerst ins Tessin, dann nach Amriswil. «Wir ziehen meist dorthin, wo schon andere Aramäer leben.» Einzelne Familien gäbe es hierzulande kaum.
Mit etwa 50 angehörigen Familien ist die aramäische Gemeinde Amriswil eine der grösseren in der Schweiz. In der Syrisch-Orthodoxen Gemeinde Amriswil (Soga) haben sie sich vor 20 Jahren zu einem Verein zusammengeschlossen. Am 1. September feiern sie nun ihr Jubiläum.

Zeit für graduelle Integration

Der Verein sei so etwas wie eine Ersatzheimat, sagt Silvia Mete-Eyyi. Eine Möglichkeit, um die eigene Kultur und die aramäischen Bräuche zu pflegen und – besonders auch für Jugendliche – kennenzulernen. Die aramäische Gemeinschaft habe hier einen Treffpunkt, um Feste zu feiern, den Heiligen zu gedenken oder um die Verstorbenen zu trauern. So gesehen gab es im Verein seit seiner Gründung kaum Veränderungen. In den 20 Jahren habe aber eine graduelle Integration stattgefunden.
Die Generation ihrer Eltern sei früher oft einfach als türkisch-stämmig eingestuft worden, sagt Silvia Mete-Eyyi. Obwohl von den Vereinsmitgliedern fast alle türkische Wurzeln haben, seien sie vormals Aramäer und damit Christen. Um sich als solche in der Schweizer Bevölkerung zu verankern, sei etwas Zeit nötig gewesen. Von der Gemeinde und der katholischen Kirche erhält der Verein viel Unterstützung. So ist es der Soga möglich, am Sonntag den syrisch-orthodoxen Gottesdienst abwechslungsweise in den katholischen Kirchen Amriswil, St. Gallen oder Flawil durchzuführen.

Mehr Struktur als früher

Heute ist im Verein auch die zweite Generation sehr aktiv. Durch das Engagement der Jungen sei die Organisation etwas strukturierter, sagt Silvia Mete-Eyyi. Die Aktivitäten sind zahlreich. So wird zum Beispiel je nach Brauch an den Feiertagen zusammen gekocht oder es finden Referate zu aktuellen Themen statt. Auch Männerabende, Ausflüge, private Feste oder Gedenkfeiern werden vom Verein organisiert. Zudem unterrichten zwei Lehrer auf drei verschiedenen Niveaus Aramäisch – übrigens nicht nur für Vereinsmitglieder.
Auch zwei Ableger hat die Soga heute. Der Frauenverein, der teilweise die Verpflegung bei Feiern organisiert oder verschiedene Anlässe für Kinder veranstaltet, und der neugegründete Jugendverein «Treffpunkt Suryoye» – zu deutsch «Treffpunkt Aramäer».

Herausforderungen für Zukunft

Als Aramäerin nimmt Silvia Mete-Eyyi ihrer Kultur entsprechend jeden Tag für sich und denkt nicht an das Morgen. Als Vorstandspräsidentin des «Treffpunkt Suryoye» hat sie aber eine etwas andere Sicht, was in naher Zukunft die grosse Herausforderung sein wird: «Die Jugendlichen dürfen das Interesse an ihrer Heimat und Religion nicht verlieren.» Wichtig seien deshalb neue Ideen und ein spannendes Jahresprogramm.
tagblatt.ch/

„Stephanus-Preis 2012“ für syrisch-orthodoxe Ordensschwester Hatune Dogan

19.08.2012

Warburg (idea) – Für ihren weltweiten Einsatz für verfolgte und benachteiligte Christen hat die aus der Türkei stammende syrisch-orthodoxe Ordensschwester Hatune Dogan den „Stephanus-Preis 2012“ erhalten. Der Preis ist nach dem Diakon der christlichen Urgemeinde, Stephanus, benannt, der als erster Märtyrer wegen seines Bekenntnisses zu Jesus Christus gesteinigt wurde. Der Gründer der „Stephanus-Stiftung für verfolgte Christen“ (Frankfurt am Main), Oberstudienrat i.R. Wolfgang Link (Gengenbach/Schwarzwald), überreichte den mit 1.500 Euro dotierten Preis am 18. August in Warburg (bei Paderborn). Die 42-jährige Preisträgerin gründete das Hilfswerk „Helfende Hände für die Armen“ und rief die „Schwester Hatune Stiftung“ ins Leben. Inzwischen koordiniert Frau Dogan die Arbeit von weltweit rund 5.000 Mitarbeitern. In Indien beispielsweise baut die Stiftung jährlich rund 500 Brunnen für jeweils 500 Euro, versorgt 15.000 Patienten unabhängig von deren religiösem Bekenntnis kostenlos mit Medikamenten, kauft nach dem Prinzip „Hilfe zur Selbsthilfe“ für jeweils 300 Euro Armen eine Kuh, damit sie sich selbst ernähren können oder übernimmt das Schulgeld für Waisenkinder und bildet Näherinnen aus.

„Jeder Preisträger lebt mit den Christen in der Bedrängnis“

Die Stephanus-Stiftung für verfolgte Christen steht der Internationalen Gesellschaft für Menschenrechte (IGFM) mit Sitz in Frankfurt am Main nahe. Deren Geschäftsführer, Karl Hafen, sagte in einem Grußwort, dass es alle Preisträger auszeichne, dass ihren Worten Taten folgten: „Jeder unserer Preisträger lebt mit den Christen in der Bedrängnis.“ Der Erzbischof der Syrisch-Orthodoxen Kirche in Deutschland, Julius Hanna Aydin (Warburg), zeigte sich beeindruckt von dem Mut Dogans und davon, dass sie sich auch in „gefährlichen Situationen einmische und für verfolgte Christen eintrete.“ Die Laudatio hielt der Sprecher der IGFM-Gruppe Karlsruhe, Wilfrid Puhl-Schmidt. Wie er betonte, hat Hatune Dogan ihr „Leben total auf Verfolgte und Erniedrigte eingestellt“. Sie verstünde Flüchtlinge, weil sie selbst ein Flüchtling war und als 14-Jährige mit ihren Eltern aus der Türkei nach Deutschland floh. Zudem würdigte Puhl-Schmidt ihre Wahrheitsliebe. Dogan beschreibe nicht nur Symptome, sondern decke Lügen auf. Vor allem den Medien habe sie immer wieder vorgeworfen, „die unvorstellbaren Greuel islamischer Extremisten an Christen zu verschweigen oder zu verharmlosen“. Die Kraft für ihre Arbeit beziehe sie aus der Bibel. Ihr Leitspruch steht im Matthäus-Evangelium: „Ich sage euch, was ihr einem der geringsten Menschen getan habt, das habt ihr mir getan.“

Wie die Stephanus-Stiftung hilft

Die Stephanus-Stiftung unterstützt in Not geratene verfolgte Christen mit einem Zuschuss zum Lebensunterhalt und zu Anwaltskosten. Ferner stellt sie christlichen Gemeinden Bibeln und christliche Literatur zur Verfügung. Außerdem macht sie die Öffentlichkeit auf die Lage bedrängter Christen aufmerksam und fordert Regierungen auf, die Religionsfreiheit zu achten. Den Stephanus-Preis erhielten bisher unter anderen der chaldäisch-katholische Erzbischof Louis Sako (Kirkuk/Irak), der Leiter der pakistanischen Menschenrechtsorganisation CLAAS, Joseph Francis (Lahore), und die Sängerin Helen Berhane, die in Eritrea eingesperrt und schwer gefoltert wurde, weil sie nicht auf ihre evangelikalen Glaubensüberzeugungen und ihre Missionsarbeit verzichten wollte. Im vergangenen Jahr wurde die Evangelische Nachrichtenagentur idea (Wetzlar) für ihre Berichterstattung über Christenverfolgung mit dem Preis geehrt.
idea.de

Hebrew, Syriac to be taught at Turkish university for first time

23 August 2012 / TODAY'S ZAMAN, ISTANBUL
 

Mardin Artuklu University (MAÜ), which has been tasked with the job of preparing teachers to educate in the Kurdish language, has begun to accept applications for its newly established certificate programs in Hebrew and Syriac.

Anyone interested in applying to the university's Living Languages Institute can do so between Aug. 22 and Sept. 7. Courses will start on Sept. 17 and each level will last three months. Successful participants will receive a certificate of completion at the end of each level.
Serdar Bedii Omay, the rector of MAÜ, said people in the province are excited due to the fact that Syriac will be taught in the country again after at least 2,000 years.
“We are reviving an ancient culture in a Turkish university. This is an important step,” he said.
Father Gabriel Akyüz from the Kırklar Church of Mardin said the initiative is important for Arameans in Turkey and the region.
“I believe MAÜ will become the university of the Middle East with this initiative,” he said.
In addition, the department of Kurdish language and culture is part of MAÜ's Living Languages Institute. The university will accept 500 postgraduate students into its Kurdish language department for the 2012-2013 academic year. Graduates of the program will be designated Kurdish language teachers.
 todayszaman.com

 ***

PS: An Appeal to the Turkish Government: Permit Syriac language education in the Syrian Orthodox monasteries and churches in Turkey. Remove the prohibition that bars Syriac religious education. Bigotry and racism must be eliminated in Turkey. / Gabriel Rabo

Mardin'de 2 Bin Yıl Sonra Aramice Eğitim Başlıyor

Haber Tarihi: 23 Ağustos 2012 Perşembe Saat 10:42
Cihan Haber Ajansı 

Mardin Artuklu Üniversitesi Türkiye'de Yaşayan Diller Enstitüsü tarafından 2012-2013 öğretim yılında sertifikalı Süryanice ve İbranice kursları açılacağı bildirildi.

Mardin Artuklu Üniversitesi Türkiye'de Yaşayan Diller Enstitüsü tarafından 2012-2013 öğretim yılında sertifikalı Süryanice ve İbranice kursları açılacağı bildirildi. Üniversite bünyesinde açılan İbranice ve Süryanice kurslarına katılmak isteyen adaylar 22 Ağustos ile 7 Eylül tarihleri arasında Yaşayan Diller Enstitüsü (Zinciriye Medresesi)'ne başvuracak. 17 Eylül tarihinde başlayacak olan Süryanice ve İbranice kursları hafta içi ve hafta sonları 1.seviye için iki ayrı kategoride verilecek. Kursun her biri 3 ay süreyle devam edecek. Kursa katılan öğrenciler kurs kurları sonunda başarılı bir performans gösterdikleri takdirde, her bir kurs sonunda enstitü tarafından verilecek olan sertifikaları almaya hak kazanacak. Kurs başvuruları ve ilgili resmi işlemler Yaşayan Diller Enstitüsü (Zinciriye Medresesi)'nde yapılacak, dersler ise Mardin Artuklu Üniversitesi Rektörlük binası sınıflarında verilecek.

2 BİN YIL SONRA ARAMİCE EĞİTİMİ VERİLECEK

Türkiye'de ilklere imza atan Mardin Artuklu Üniversitesi Rektörü Prof Dr. Serdar Bedii Omay, Özgürlükler ve barışın sembolü olan Artuklu Üniversitesi'nin Kürtçe'den sonra şimdi de Süryanice ve İbranice kursları açtığını belirterek, tarihi kentte 2 bin yıl sonra tekrar Aramice'yi öğrenme ve konuşmaya çalışılacak olmanın heyecanının yaşandığını söyledi.

Türkiye Cumhuriyeti'nin resmi bir üniversitesinde kadim bir geleneğin tekrar canlandığını belirten Omay, "Aynı üniversitede daha önce de bir ilke imza atarak Kürdoloji Bölümü'nü kurmuştuk. Bu her halde dünya tarihinin, belki çok küçük bir noktası ama bence çok önemli bir nokta. Nusaybin Akademisi'nde dünya medeniyetinin çok önemli bir adımı atılmıştı. O dönemde Aramice dersi verildi. Türkiye Cumhuriyeti'nin resmi bir üniversitesinde kadim bir gelenek tekrar canlanıyor. Üniversitemiz bu konuda yoğun bir destek verecek ve Süryaniyatın mühim bir merkezi olacağını hayal ediyorum. 22 Ağustos tarihinde başlayacak olan başvurular 7 Eylül tarihleri arasında sona erecek. 17 Eylül'de başlayacak olan Süryanice ve İbranice kursları 3 ay boyunca devam edecek. Kurslarda başarılı olanlara sertifika verilecek. Artuklu Üniversitesi olarak bir kez daha özgürlüklere imza attık. Kadim şehrin sahip olduğu diller ve dinler yeniden hoşgörü sofrasında yer almaya devam edecek. Bu da üniversitemizin desteği ile sağlanacaktır." dedi.

ARTUKLU ÜNİVERSİTESİ ÖZGÜRLÜKLERE KAPI AÇTI

Üniversite bünyesinde açılan Süryanice ve İbranice kurslarının Türkiye ve Mardin için çok önemli olduğunu belirten Kırklar Kilisesi Papazı Gabriel Akyüz de tarihte özgürlükler ve barışın sembolü olarak anılan Mardin'de bugün üniversite bünyesinde Türkiye'de ilk defa Süryanice ve İbranice kurslar açılmasının önemine değinerek şunları söyledi: " Kendileri için bu bir dönüm noktasıdır. Mardin Artuklu Üniversitesi'nin tarihi yeniden yazacağına inanıyorum ve Ortadoğu Üniversitesi olacağına inanıyorum. Bu konuda emeği geçen herkese teşekkür ediyoruz."

Kurslara katılmak isteyen adaylardan başvuru için, adayın mezuniyet belgesinin fotokopisi, 1 adet fotoğraf, nüfus cüzdanının fotokopisi, daha önce kursa girmişse aldığı sertifika fotokopisi (2. seviye için)isteniyor.

haberler.com

Jungfru Maria fotad i syrisk-ortodoxa kyrka i Tensta

Skrivet av Clas Svahn 19:22, 20 augusti 2012 i kategori Paranormalt

Är detta en bild av Jungfru Maria?
Flera personer säger att de såg den heliga jungfrun över en kyrka i Tensta på söndagskvällen. Det som för ett otränat öga antar konturerna av en molnformation tolkas av andra som en uppenbarelse.

Och bilden är inte det enda tecknet på att Santa Maria, som jungfru Maria kallas i den syrisk-ortodoxa traditionen, visade sig över norra Stockholm i går:
– Flera av våra församlingsmedlemmar såg Santa Maria på taket till vår kyrka, berättar Teghlat Sauma, ordförande i styrelsen för den syrisk-ortodoxa kyrkan i Tensta, Santa Maria-kyrkan.

Uppenbarelser av Jesu moder är ovanliga i Sverige medan sådana syner och manifestationer är vanligare i länder i södra Europa och Mellanöstern.
Bilden här ovan togs i samband med en stor syrisk-ortodox fest arrangerad av S:t Petrus Syrisk-ortodoxa kyrka i Hallonbergen på Järvafältet i norra Stockholm på söndagskvällen. Ett par tusen personer hade samlats för att lyssna på musik, äta mat och roa sig. Vädret var fint men framåt kvällen kom en skur.

När en del av festdeltagarna var på väg därifrån dök plötsligt ett vitt molnliknande fenomen upp på himlen i riktning mot Santa-Maria-kyrkan i Tensta. Dit många var på väg.
Flera höjde sina mobiler, berättar Nasry Nissan som talat med en av dem som var där.
– Fenomenet ska ha visat sig tre gånger innan det försvann, säger han.
På den bild vi kan se här ovan syns en diffus figur som om man vill kan tolkas som konturerna av en person med huvudduk och utsvängd klädnad. Som Jungfru Maria. Bilden lades ut på Facebook vid 20.30-tiden på söndagen och många som såg den gick till kyrkan för att vaka.

Att Jungfru Maria visade sig just nu verkar inte ha kommit som någon överraskning för församlingarna. Den 15 augusti firades Santa Marias dag och helgen efter, som var i går, fortsatte firande med bön och andra aktiviteter.
Dessutom hade Santa Maria-kyrkan besök av biskopen från det krigshärjade Homs som i det kors han bar runt i kyrkolokalen hade stoppat ned några trådar som ska ha kommit från Jungfru Marias tygbälte.
– När biskopen hade åkt vidare och många befann sig utanför kyrkan var det flera av dem som fick se Santa Maria på taket till kyrkan, berättar Teghlat Sauma. Så fort jag fick veta detta åkte jag dit och då hade en massa människor samlats runt kyrkan för att be. Jag ringde vår präst och han kom också dit och så fortsatte vi att be.
– Jag pratade med två män som hade sett henne, en såg henne från sidan och den andre såg ett runt ansikte och kropp som bara lyste. En av dem kunde se hennes blå klänning. Uppe på taket.

En som såg undret med egna ögon var Dahoud. En granne ringde honom och när han sett bilden på Facebook bestämde han sig för att åka till kyrkan:
– När jag och min fru kom dit var några andra familjer redan där. Vi började be och först såg jag inget men efter en stund såg jag två ”lampor”, ett mindre ljus högst upp och ett större under. Det var som en lysande staty ovanför ingången till kyrkan, berättar han när jag ringer upp sent på måndagskvällen.
– När jag såg det så började benen darra och jag tror att det syntes i högst 20 sekunder. Sedan var det flera som såg jungfrun uppenbara sig och jag stannade till halv tre på natten men fick inte se något mer.
– Det är svårt att tro på sådana saker även om man går i kyrkan. Men nu måste jag tro, säger han.

När jag frågar Sauma om vad visionen betyder säger han att den kan ha med den nya kyrkan att göra. Och läget i Syrien.
– Santa Maria uppmanar oss att be om fred. Hon vill ha fred.
Klockan 19 i kväll samlas församlingen och många tillresta åter i Tenstakyrkan för att be. Teghlat Sauma tror att det kan komma 500 personer, kanske fler. För honom är visionen av jungfrun inte något övernaturligt utan något som händer i syriska församlingar runt om i världen då och då.

I den syrisk-ortodoxa traditionen har visioner och mirakel en helt annan plats än i den protestantiska. Vem minns inte 15-åriga Samira i Södertälje som mitt i natten fick en vision av den helige Charbel som dök upp i familjens teverum med ett kors i handen och ett budskap om att Samira skulle ena den splittrade kyrkan.
Den syrianska kyrkan i Geneta och den assyriska i Folkets hus måste avsluta sina meningsskiljaktigheter och 15-åringen var den som skulle utföra detta. Människor vallfärdade till lägenheten på Myrstigen och det finns beräkningar som tyder på att 45.000 människor sökte upp Samira under åtta dagar.
Nu enades aldrig kyrkorna och Samira försvann snart tillbaka in i ett normalt liv.

I Santa Maria-krykan fortsatte undren också på måndagen då närmare 500 personer samlades för att be för fred och för att höra dem som såg den heliga jungfrun under söndagen vittna om det de sett:
– Flera gånger under bönen syntes starka ljus i fönstren och människor ropade och en del rusade fram dit, berättar Teghlat Sauma efter måndagens bön.
– Många blev glada och överraskade och de som inte tidigare trott började tro.

Av de 500 ska 50 ha sett en ljusvarelse eller ett ljus röra sig mot fönstret. Varför de övriga inte såg detta är något att fundera över.
www.dn.se

Check these links of Mary, the mother of God:

1) the window picture is clearest at 04:52. It is a 3d profile. 

http://www.youtube.com/watch?v=rwmN9Gsxyjk

2) this clip gives a clear picture of Mary in the cloud

http://www.youtube.com/watch?v=wRV3-F3BuLA

3) Here's a clear picture of the cloud, published in Dagens Nyheter

http://www.dn.se/blogg/markligheter/2012/08/20/jungfru-maria-fotograferad-i-tensta/

Mor Gabriel'i hatırlar mısınız?

 Önder Çetin - Yrd. Doç. Dr., Fatih Üniversitesi Sosyoloji Bölüm Başkanı
 
21/08/2012

Gurur... utanç... korku... güven... inkâr... itiraf... İnsanın ve toplumların geçmişle ilişkilerini tanımlayan kelimelerden birkaçı.

Sınırın öte yanında süregelen savaşın hararetiyle hemhal olan Türkiye, Mardin'in Midyat ilçesinde bulunan Süryanilere ait Mor Gabriel Manastırı arazisinin Hazine'ye ait olduğuna hükmeden Yargıtay kararıyla kendini ve geçmişini tanımlama uğraşısına yukarıdaki kelimeleri ya da benzerlerini seçerek donatacağı bir paragraf daha katmış oldu. Bu yazıyla, 1937'den beri vergilerin ödenip ödenmediği, dolayısıyla bahsi geçen arazinin "kadimden beri manastırın malı" mı, Hazine'nin "malı" mı olduğu tartışmalarını bir tarafa bırakarak zannımca bu tartışmaları da alttan besleyecek olan "biz" tartışmasına yoğunlaşmayı yeğliyorum. Zira bahsi geçen tartışmalar siyaset yapıcılarının dolayısıyla hukukçularının ellerinde, bir tercih ve sonrasında anlık bir kalem oynatmayla çözülebilecek bir boyuttur. Ne var ki, "kim" olduğumuz sorusunun ana taşıyıcılarından olan toplumsal bellek, iktidar mekanizmalarının ürettiği araçlara alternatif olarak toplumsal grupların elinde, dilinde ve hatta sessizliğinde kendini inşa etmeye ve nesilden nesile aktarmaya devam edecektir. Bu noktada, mevcut tartışmanın ana ekseni basit bir mülk kavgasından ziyade toplumsal belleğin rehberliğinde kurgulanan ve sunulan "biz" algısı olarak değerlendirilebilir.

Hatırlama ve belleğin toplumsallığı

'Hatırlama'ya dair Eski Yunan'a uzanan felsefi tartışmalara, 20. yüzyıl başlarında belleğin 'toplumsal'lığı tartışmaları eklenmiştir. Maurice Halbwachs, Hafızanın Sosyal Çerçeveleri eserinde önerdiği "kolektif bellek" kavramıyla aslında belleğin bireysel olarak inşa edilen bir olgu değil, sosyal dinamikler neticesinde kurgulanan bir süreç olduğuna işaret eder. Hatırlama, odağında geçmişin değil bugünün olduğu, geçmişin gerçeklerinden ziyade bugünün ihtiyaçları doğrultusunda şekillenen bir faaliyet ve bir süreçtir. Bu süreçte üretilen ortak anılarla birlikte kolektif bellek ailevi bağlardan, ortak bir milli ya da dini bağlılığa uzanan düzlemde toplumsal kimliklerimizi inşa etmekte ve sosyal dayanışmayı mümkün kılmaktadır. Toplumsal belleğin bahsi geçen işlevleri, onu tarihten ve objektif iddialara sahip her türlü kurgudan da ayrıştırmaktadır. Toplumsal bellek her ne kadar tarihin paralelinde ilerliyor görünse de, yer yer tarihin bittiği yerde başlamakta; tarihin tekilliğine karşı çoğul bir görünüm -ya da görünümler- sergilemektedir. Tarih ve bellek ayrıştırmasına yönelik daha güncel itirazlar dillendirilmekteyse de, belleğin hem inşa edilen bir ürün hem de bir inşa edici olarak üyelerine sunduğu sübjektif gerçeklik algısı bu ayrımı çok da göz ardı etmememiz gerektiğini gösteriyor. Tarihçilerin objektif gerçeklik iddiası üzerine bina ettikleri TARİH, toplumların ve bilhassa madunların nazarında sahiplenilen gerçeklikle(rle) ilgilenmez. Küçük harflerle yazılan, sahiplenilen, aktarılan belleklerin TARİH'in karşısında esamesi okunmaz. Mor Gabriel örneğini göz önünde bulundurduğumuzda, objektif sonuçlar bağlamında buna HUKUK'u da eklemek yanlış olmayacaktır. Objektif hukuk kararları ve sübjektif algılarla inşa edilen toplumsal bellek farklı mecralarda seyretmektedir. Dahası, bir toplum, sınırlarını kendisine biçilen siyasi ya da hukuki çerçeveler üzerinden değil üyelerinin birlikte inşa ettiği kolektif bellekle belirler ve kimliğini bunun üzerinden oluşturur.

Bu noktada, bir toplumu, aynı şeyleri hatırlayan ve aynı şeyleri unutan insan topluluğu olarak tanımlamak mümkün. Geniş toplumu oluşturan küçük toplumsal gruplar dikkate alındığında bir grubun hatırladıklarını diğerleri hatırlamıyor, ya da unutmaya çalışıyor ve susuyorsa burada "biz" kimliğinin sahiplenildiği bir toplumdan bahsetmek mümkün değildir. Bu açıdan Mor Gabriel vakası geniş Türkiye toplumu bir yana, Türkiye Süryani cemaatinin hafızasında bir sembol, dolayısıyla bir sınır işareti olabilecektir. Burada kastettiğimiz, her olayın bir toplumun kendi geçmişi, tarihi ve coğrafyasıyla ilişkilendirilen bir sembol olarak bir sınır işareti vazifesi üstlenerek topluluk üyelerine buraya aitsiniz ya da değilsiniz demenin ya da topluluk üyeleri tarafından böyle algılanmasının bir aracı olduğudur. Şüphesiz bu da bize, hatırlamanın, hatırlatmanın ya da bunların karşısında unutmanın ve unutturmanın birer politik tercih olduğunu hatırlatıyor. Bu da, tam da bu sorunla ilişkili sosyo-kültürel gruplar eksenli politik tercihlerin sorgulanmasını gerekli kılıyor.
Çok-kültürcülükten kültürler-arasılığa

Kültürel kimlik taleplerini değerlendiren siyasi tercihlerin Batı Avrupa'nın çok-kültürcülük modellerinin ötesine geçmesi bir zorunluluktur. Zira, buradaki modellere yöneltilen eleştirilerde de ön plana çıkan husus, bunların birbirinden yalıtılmış toplum katmanları meydana getirdiği ve bir birliktelik, ortaklaşa sahiplenilen bir "biz" algısını oluşturamadığı, hatta kendini kurucu unsur/ev sahibi olarak kabul eden hâkim grubun öteki düşmanlığını körüklediğidir. Bu noktada oluşan boşluğu kültürlerarasılık ekseninde yürütülecek politikalarla aşmak mümkündür. Bunun da yolu farklı kültürlere saygı ekseninde şekillenen, çoğulcu bir iletişim ortamından geçmektedir. Fakat, burada yine asıl sorun, çoğulcu bir iletişim ortamının aktörlerinin ve konumlanmalarının belirlenmesidir.

Uyuşmazlık çözümü literatürünün önde gelen isimlerinden Jean Paul Lederach, barış inşası süreçlerinde üç temel seviyede liderliğe işaret etmektedir: üst seviye, orta seviye ve halk liderliği. Askerî, siyasî ve dinî liderlerin temsil ettiği üst seviye liderliğe karşın, orta seviyedeki liderler bulundukları sahada saygınlığa sahip dini/etnik liderler, entelektüeller ve sivil toplum önderleridir. Yerel liderler, STK temsilcileri ve cemaat önderleri ise bu hiyerarşide üçüncü düzlemdeki halkın temsilcileridir. Lederach'a göre kapsamlı ve sürdürülebilir bir barış inşası farklı seviyelerdeki bu liderlerin birbiriyle koordineli bir biçimde yürüttükleri süreçleri gerektirmektedir. Bu bağlamda, nereden geldiğimiz ve nereye yöneldiğimiz sorularıyla da yakından ilişkili süreçlerde asıl ihtiyaç duyulan şey tüm taraflarıyla Türk kamuoyunda sürdürülecek, çoğulcu bir iletişim ortamıdır. Burada altını çizmemiz gereken önemli bir husus süreç içerisinde kaçınılması gereken rollerdir. Üst seviye liderlikler bir tarafa, bahsi geçen ikinci seviye ya da halk liderliği seviyesindeki bireysel ya da kolektif temsilcilerin siyasetçi, tarihçi ya da hukukçu rolüne soyunmaları sorunun çözümüne katkı sağlamamaktadır. "Tek millet" vurgusu nasıl kimi unsurlarca bir dayatma olarak değerlendiriliyorsa, yukarıdan "indirilen" "çokkültürcülük" modelleri ya da vurguları da aynı dayatma potansiyeline sahiptir. Kültürel çeşitliliğin sembollerinin üzerindeki örtüyü kaldırıp bir toplumsal duyarlılık yaratmak için -ki bu elit dayatmalarının ötesinde kalıcı bir uzlaşmanın hayati unsurlarından bir tanesidir- araştırmacılar, gazeteciler ve sanatçılar çoğulcu bir iletişim ortamının aktörleri olmak durumundadır. Sıradan insanların gündelik yaşamlarına dokunan, paylaşılabilecek 'gerçekleri' açığa çıkarmadan ya da bunları 'hatırlamadan' yürütülecek 'gerçeği' bulma ya da yüzleş(tir)me faaliyetleri bir erken doğum ya da kürtajla başlamadan biten ya da hesap edilmeyen reaksiyonlarla umulandan çok farklı bir mecraya sürüklenen bir sürece sebep olabilecektir. Bu noktada, Mor Gabriel özelinde gündeme gelen Süryani cemaati örneğinin de ötesinde geçerek gündelik yaşamın farklı boyutlarına bakan araştırma projeleri gerçekleştirecek akademya ve sivil toplum örgütlenmelerinin yanı sıra, edebiyat, sinema ve müzik dünyası, bilhassa popüler kültür kanallarını göz ardı etmeden çeşitliliğin temsillerine daha fazla görünürlük kazandırarak normalleşmenin önünü açmada önemli rol oynayacaktır. Toplumsal linç tartışmalarının yeniden gündeme geldiği bir dönemde akılda tutulması gereken, bu girişimlerin önünü açanın nereden geldiğimiz ve nereye gittiğimiz sorusunun yanıtını verirken yanımızda olabileceğini dahi düşünmediğimiz, hatta olmaması gerektiğini düşündüğümüz kimseleri belirleyenin benzeri bellek inşası süreçlerinde oluşturulan ve edinilen etiketler olduğudur. Bunu aşmada en önemli anahtarlardan birisi de bu toplumun geçmişi, tarihi ve coğrafyasıyla ilişkilendirilebilecek, halihazırdaki mevcut sembollerin hatırlanılmasına imkân tanımak olacaktır.
zaman.com.tr